Татарстан Республикасы Балтач муниципаль районы
Кенәбаш башлангыч мәктәп-балалар бакчасы
Татарстан Республикасы Балтач муниципаль районы Кенәбаш башлангыч мәктәп-балалар бакчасының 1 нче квалификацион категорияле укытучы Фазылҗанова Рамилә Фирдинад кызының I сыйныф өчен әйләнә-тирәбездәге дөнья фәне буенча эш программасы.
2012-2013 уку елы.
Аңлатма язуы
УМК: “ Перспектив башлангыч мәктәп
Дәреслек: Әйләнә-тирәбездәге дөнья: 1нче сыйныф өчен дәреслек/ О.Н Федотова, Г.В Трафимова Россия Федерациясе мәгариф һәм фән министирлыгы тарафыннан тәкъдим ителгән Тәрҗемә Татарстан Республикасы мәгариф һәм фән министирлыгы тарафыннан расланган Казан. “ Хәтер” нәшрияты .Казан 2010. Дәреслек “ Перспектив башлангыч мәктәп” концепциясенә һәм яңа мәгариф стандартларына туры китереп эшләнгән .Ул “ Кеше һәм әйләнә-тирә дөнья” дигән интеграллаштырылган белем бирү курсын башлап җибәрә. 1 нче сыйныфта әйләнә-тирәне танып белү процессы балага эксперименталь биремнәр системасын тәкъдим итүгә нигезләнә. Уен формасындагы биремнәр баланы тере һәм тере булмаган объектларны күзәтүгә һәм турыдан-туры алар белән аралашуга юнәлтә. Иң мөһим мәсьәлә булып укучылар аңында әйләнә-тирә дөньяның , үзең өчен һәм бөтен тереклек өчен уртак йорт буларак, бербөтен, тулы гармонияле образын формалаштыру тора. Шушы нигездә укучылар дөньяның хәзерге, экологиягә йөз тотучы картинасын күз алдына китерергә, үзенең табигый һәм социаль тирәлегенә хөрмәт белән карарга өйрәнәчәкләр.Балаларның табигатьтәге һәм иҗтимагый тормыштагы аерым предметлар һәм күренешләр турында төшенчәләрен системалаштыру һәм киңәйтү, танып белүгә кызыксынуларын үстерү, укучыларның әхлакый тәҗрибәсен киңәйтү, аларда үз Ватанына карата мәхәббәт тәрбияләү тормышка ашырыла. Курс табигать һәм җәмгыять байлыкларына карата сакчыл караш тәрбияләүгә, табигый һәм социаль тирәлектә экологик һәм әхлакый тәртип күнекмәләрен формалаштыруга йөз тота.Курсның эчтәлеге күп мәсьәләләрне: шәхси гигиенаның элементар кагыйдәләрен, сәламәтлек һәм аны саклауны, үзебез яшәгән планетаны, дөньядагы илләр һәм халыклар турындагы белемнәрне үз эченә ала. 1 нче сыйныфта чынбарлыктагы теге яки бу предметлы өлкәләр программаның мөстәкыйль бүлекләре буларак аерылмыйлар һәм структурага бүленми (мәсәлән, терек табигать, техника һ.б.). Бу яшьтәге бала дөньяны яңадан ача, аны бөтен нәрсә дә кызыксындыра. Әйләнә-тирәнең бербөтен образы, аның компонентлары “мозаикасы” аша, баланың Нәрсә? Кем? Кайчан? Ничек? Ни өчен? Һ.б. сорауларга җавап эзләве процессында формалаша. Беренче сыйныф укучылары әйләнә-тирә дөнья турында сораулар бирергә һәм үзләре аңлаган формада аларга җаваплар эзләргә өйрәнәләр.
№ Тема бүленеше Сәг саны
1 Күзәтүләр буенча сорауларга җавап эзләү 8
2 Терек табигать 10
3 Табигать һәм ел фасылларның алмашынуы 40
4 Безнең туган җиребез, илебез. 8
барысы 66 сәг.
УКУ МАТЕРИАЛЫН КАЛЕНДАРЬ-ТЕМАТИК
ПЛАНЛАШТЫРУ
№
п/б Дәрес темасы Сәг саны Дата УУД
Искәрмә
план факт
1 Дәрес-экскурсия. Мәктәпкә сәяхәт 1 4.09 Мәктәп һәм укытучылар белән таныштыру.
2 Булатовлар гаиләсе кайда яши 1 6.09 Үзеңнең яшәгән җирең белән таныштыру.Мәктәп һәм өй юлы.
Куркынычсызлык кагыйдәләре.
3 Без дөньяны танып беләбез
1 11.09 Дөньяны танып белергә өйрәтүче предметлар белән таныштыру.
4 Без дөньяны танып беләбез
1 13.09 Дөньяны танып белергә өйрәтүче предметлар белән таныштыру.
5 Без әйләнә-тирәне сизү органнары ярдәмендә танып беләбез
Уен-дәрес 1 18.09 Сизү органнары белән таныштыру.
Тәҗрибәләр үткәрергә өйрәтү
6 Без әйләнә-тирәне сизү органнары ярдәмендә танып беләбез 1 20.09 Сизү органнары белән таныштыру.
Тәҗрибәләр үткәрергә өйрәтү
7 Безне нәрсәләр әйләндереп алган?
Дәрес-экскурсия 1 25.09 Терек һәм терек булмаган табигать белән таныштыру.
8 Безне нәрсәләр әйләндереп алган? 1 27.09 Без нәрсәләр күрәбез?
9 Җәнлекләр – табигатьнең бер өлеше
1 2.10 Җәнлекләрне танып белергә өйрәтү (йорт хайваннары, кыргый хайваннар) хайваннар турында алган белемнәрен кам-ү, хай-ны группаларга бүлү; хайван-нарга карата мәхәббәт тәрбияләү
10
Кыргый җәнлекләр һәм йорт хайваннары 1
4.10 Хайваннарны группаларга бүлү; хайваннарга карата мәхәббәт тәрбияләү
11
Кыргый җәнлекләр һәм йорт хайваннары 1 9.10 Хайваннарны группаларга бүлү; хайваннарга карата мәхәббәт тәрбияләү
12 Бөҗәкләр – терек табигатьнең бер өлеше Уен-дәрес 1 11.09 Бөҗәкләр белән таныштыру,танып белергә өйрәтү.
13 Бөҗәкләр – терек табигатьнең бер өлеше 1 16.10 Бөҗәкләр белән таныштыру,танып белергә өйрәтү.
14 Үсемлекләр - терек табигатьнең бер өлеше 1 18.10 Үсем-нең күптөрлелеге, өлешләре б-н таныштыру.
15 Үләннәр, куаклар һәм агачларның уртаклыгы нәрсәдә.
Дәрес-экскурсия 1 23.10 Үсемлекләр, куаклар, агачларны танып белергә өйрәтү, чаг-у,нәтиҗә ясарга өйрәтү.Сак караш тәрбияләү.
16 Үсемлекләр яңа урыннарга ничек күчә. 1 25.10 Үсемлек орлыкларының күчү юллары белән таныштыру.
17 Табигать һәм аның фасыл үзгәрешләре. 1 30.10 Ел фасыллары белән таныш-тыру. Һәр ел фасылына карата куркынычсызлык кагыйдәләрен кисәтү
18 Үсемлекләрнең көзге халәте. 1 1.11 Ылыслы һәм яфраклы агачлар көзге табигатьтәге төсе.Урмандагы куркынычсызлык кагыйдәләре белән таныштыру.
19 Үсемлекләрнең көзге халәте. 1 13.11 Ылыслы һәм яфраклы агачлар көзге таби-гатьтәге төсе.Урман-дагы куркынычсыз-лык кагыйдәләре белән таныштыру.
20 Кешеләрнең көзге эшләре. 1 15.11 Яшелчә һәм җи-ләк-җимешләрнең исем-нәрен атарга өйрәтү.Бакчада өлкәннәргә ярдәм иткәндә куркыныч-сызлык кагыйдәләрен кисәтү.
21 Җәнлекләр кышка ничек әзерләнә. 1 20.11 Күчмә һәм безнең якта кышлаучы кошлар, кышка әзерләнүче җән-лекләр б-н тан-у, кошлар турында алган бел-н камил-ләштерү, кошларны группа-ларга бүлү; кош-ларга карата мә-хәббәт тәрбияләү
22 Җәнлекләр кышка ничек әзерләнә. 1 22.11
23 Кыш килде. 1 27.11 Кышкы табигатьнең үзгәрешен аңлату.
Кар бөртеге белән танышу.
Бозда сак булырга өйрәтү.
24 Кыш килде. 1 29.11
25 Кар табышмаклары. 1 4.12
26 Урман җәнлекләренең кышкы тормышы 1 6.12 Җәнлекләрнең кыш көне кыш-лаулары белән таныштыру.
27 Урман җәнлекләренең кышкы тормышы. 1 11.12
28 Кошларга кышын ничек ярдәм итәргә. 1 13.12 Бездә кышлый торган кош-р б-н тан. Кош-га карата мәхәббәт хисе тәрб-ү.
29 Кошларга кышын ничек ярдәм итәргә. 1 18.12
30 Боз астындагы суда тереклек бармы? 1 20.12 Балыклар белән таныштыру.Төче һәм тозлы суда яшәүче балык-ларны аңлату.
31 Боз астындагы суда тереклек бармы? 1 25.12 Суда куркынычсыз-лык кагыйдәләрен кисәтү.
32 Үләннәр, куаклар һәм агачлар ничек кышлый. 1 27.12 Үләннәр, куак-лар,агачлар- урман этаҗлары белән таныштыру.
33 Кыш көне агачларны һәм куакларны танырга өйрәнәбез. 1 10.01 Һәр агачның тышкы кыяфәтен сүрәтләргә өйрәтү.
34 Кыш көне агачларны һәм куакларны танырга өйрәнәбез. 1 15.01
35 Кыш көне кешеләр хезмәте. 1 17.01
36 Яз килде. 1 22.01 Ел фасылы яз белән, билгелеәре белән таныштыру.
37 Яз килде. 1 24.01
38 Кайсы үсемлекләр язын чәчәк атарга ашыга. 1 29.01 Язын чәчәк атучы үсемлекләр белән таныштыру, белемнәрен тирәнәйтү
39 Кайсы үсемлекләр язын чәчәк атарга ашыга. 1 31.01
40 Җәнлекләр язны ничек каршылый. 1 5.02 Яз җитүгә җәнлекләрнең тормышындагы үзгәрешләрне аңлату.
41 Җәнлекләр язны ничек каршылый. 1 7.02 Язын йокыларыннан уянучы җәнлекләр белән таныштыру.
42 Зурлар һәм кечкенәләр турында. 1 12.02 Җәнлекләрнең нәселләрен өйрәтү.
Бакалар –маймыч-тан,балыклар-уыл-дыктан,кошлар-йо-мыркадан барлыкка килүләрен төшен-дерү.
43 Җәй килде. 1 21.02 Ел фасылы- җәй билгеләрен өйрәтү
44 Җәй килде. 1 26.02
45 Урманга җиләккә барабыз. 1 28.02 Укучыларны ур-манда булырга мөмкин булган хәвеф-хәтәрләр белән танышты-ру.
46 Урманга җиләккә барабыз. 1 5.03
47 Тырыс тотып гөмбәгә 1 7.03 Гөмбәләрне аера белергә; куркы-нычсызлык ка-гыйдәләрен өйрәнү
48 Тырыс тотып гөмбәгә. 1 12.03
49 Яшел даруханә. 1 14.03 Дару үләннәре белән таныштыру.
Тормышта куллана белергә төшендерү.Экологик проблема белән таныштыру.
50 Яшел даруханә 1 19.03
51 Табигать һәм без. 1 21.03
52 Табигать һәм без. 1 4.04 Табигатькә сак караш тәрбияләү.
53 Табигать һәм без. 1 9.04
54 Кызыл китап. 1 11.04 Кызыл китап белән таныштыру.
55 Кызыл китап. 1 16.04
56 Туган як. 1 18.04
57 Туган як. 1 23.04
58 Безнең ватаныбыз- Россия. 1 25.04 Илебез Россия, Татарстан белән таныштыру.
Гимн, флаг , герб белән таныштыру.
59 Дәүләт символикасы. 1 30.04
60 Дәүләт символикасы. 1 2.05
61 Мәскәү – безнең дәүләтебезнең башкаласы. 1 7.05
62 Мәскәү – безнең дәүләтебезнең башкаласы. 1 14.05
63 Мәскәү – безнең дәүләтебезнең башкаласы. 1 16.05
64 Шәһәргә экскурсия 1 21.05 Туган ил турында өстәмә мәгълүмат тупларга
65 Шәһәргә экскурсия. 1 21.05
66 «Без һәм әйләнә- тирә дөнья». Йомгаклау. 1 23.05
1 нче сыйныф азагында укучылар белергә тиеш:
- табигать турында: агачлар, куаклар, үләннәр; кыргый һәм йорт хайваннарын; бөҗәкләр, кошлар; үз төбәгеңдәге сакланылырга тиеш кайбер үсемлек һәм хайваннарны;
табигатьтә үз-үзеңне тоту кагыйдәләрен;
- кешелек һәм кешеләр тудырган әйберләр;
- кешенең сәламәтлеге һәм куркынычсызлыгы; экология;
- үзләре яшәгән авыл турында төп мәгълүматны; өй адресын, транспорт төрләрен; планета исемен.
- ел фасылларын, ай, атна исемнәрен;
- юл йөрү кагыйдәләрен; электр, газ приборлары белән эшләү кагыйдәләрен; янгын куркынычсызлыгы кагыйдәләрен;
- үзебезнең илнең һәм башкаласының исемен.
- алган белем һәм күнекмәләрне практикада һәм көндәлек тормышта куллана белергә. Предметларның билгесен атарга.Мәсәлән: төсен, тәмен, формасын, чагыштыра белергә тиеш.
-төрле группаларга караган кыргый җәнлекләргә һәм йорт хайваннарга мисаллар китерә белергә
Кулланылган әдәбият:
Дәреслек: Әйләнә-тирәбездәге дөнья: 1нче сыйныф өчен дәреслек/ О.Н Федотова, Г.В Трафимова Россия Федерациясе мәгариф һәм фән министирлыгы тарафыннан тәкъдим ителгән Тәрҗемә Татарстан Республикасы мәгариф һәм фән министирлыгы тарафыннан расланган Казан. “ Хәтер” нәшрияты .Казан 2010.